Hesaplama Aracı

Enflasyon & Alım Gücü Hesaplayıcı

Geçmişteki bir paranın bugünkü karşılığını ve enflasyon karşısında alım gücünün ne kadar eridiğini TÜFE verileriyle hesapla.

Bugünkü karşılığı

—

Kümülatif Enflasyon —

Yıllık Ortalama —

Alım Gücü Kaybı —

TÜİK yıl sonu (Aralık/Aralık) yıllık TÜFE oranlarına dayalı yaklaşık bir hesaptır. Yıl içi tarihler dikkate alınmaz; sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.

Enflasyon hesabı nasıl yapılır?

Yıllık enflasyon oranları toplanmaz, çarpılır. Arka arkaya %20 ve %30 enflasyon yaşandığında fiyatlar %50 değil, %56 artmıştır (1,20 × 1,30 = 1,56). Bu hesaplayıcı seçtiğin yıldan bugüne kadarki tüm TÜFE oranlarını çarparak kümülatif bir katsayı bulur; tutarı bu katsayıyla çarparsan bugünkü karşılığını, bölersen geçmişteki karşılığını elde edersin.

Kümülatif enflasyon Katsayı = (1 + e₁) × (1 + e₂) × … × (1 + eₙ) e ilgili yılın TÜFE oranı • Bugünkü değer = Tutar × Katsayı

TÜFE ile ÜFE arasındaki fark

TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) hanehalkının satın aldığı mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçer; maaş zammı, kira artışı ve alım gücü hesaplarında kullanılan endeks budur. ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ise üreticinin maliyetlerindeki değişimi ölçer, kur ve emtia hareketlerine daha duyarlı olduğu için çok daha oynaktır. Bu araç TÜFE kullanır.

"Alım gücü kaybı" neden enflasyondan farklı bir sayı?

Sık karıştırılan nokta: %100 enflasyon, %100 kayıp demek değildir. Fiyatlar ikiye katlandığında aynı parayla yarısı kadar mal alabilirsin — yani kayıp %50'dir. Formülü: kayıp = 1 − (1 / katsayı). Hesaplayıcı bu iki rakamı ayrı satırlarda gösterir; birini diğerinin yerine kullanmak, geçmiş getirilerini değerlendirirken ciddi hataya yol açar.

Bu hesabı ne için kullanabilirsin?

Geçmişteki bir maaşın, ev fiyatının veya yatırımın bugünkü karşılığını bulmak için. "5 yıl önce aldığım ev 2 katına çıktı" cümlesi, aynı dönemde enflasyon 3 katına çıktıysa aslında bir kayıptır. Nominal rakamlar üzerinden yapılan her karşılaştırma, önce aynı yılın parasına çevrilmeden anlamlı değildir.

Sık Sorulan Sorular

Enflasyon hesaplaması nasıl yapılır?

Seçilen yıldan bugüne kadarki yıllık TÜFE oranları birbiriyle çarpılarak kümülatif bir katsayı bulunur. Tutar bu katsayıyla çarpılırsa bugünkü karşılığı, bölünürse geçmişteki karşılığı çıkar. Örneğin arka arkaya %20 ve %30 enflasyon, toplamda %50 değil %56 (1,20 × 1,30) eder.

TÜFE ile ÜFE arasındaki fark ne?

TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) hanehalkının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini ölçer; maaş zammı, kira artışı ve alım gücü hesaplarında bu kullanılır. ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) üreticinin maliyetlerini ölçer ve genelde daha oynaktır. Bu hesaplayıcı TÜFE kullanır.

Alım gücü kaybı ne anlama geliyor?

Aynı parayla artık ne kadar az mal alabildiğini gösterir. %100 kümülatif enflasyon, fiyatların ikiye katlandığı yani paranın alım gücünün yarıya düştüğü anlamına gelir — kayıp %100 değil, %50'dir. Hesaplayıcı bu ayrımı ayrı bir satırda gösterir.