Bileşik faiz nedir?
Bileşik faiz, kazandığın getirinin de getiri kazanmasıdır. Basit faizde her dönem yalnızca anapara çalışır; bileşik faizde birikmiş getiri anaparaya eklenir ve bir sonraki dönem daha büyük bir tutar üzerinden kazanırsın. Fark ilk yıllarda göze çarpmaz, sonra üstel biçimde açılır.
Gelecek Değer = Anapara × (1 + r)n
r dönemlik getiri oranı • n dönem sayısı
• Aylık katkı varsa her katkı kendi kalan süresi kadar bileşiklenir
72 kuralı: paran kaç yılda ikiye katlanır?
Zihinden yapılabilen bir yaklaşıklık: 72 / yıllık getiri oranı sana paranın ikiye katlanma süresini verir. %12 getiride yaklaşık 6 yıl, %24 getiride yaklaşık 3 yıl. Aynı kural tersten de çalışır: %36 enflasyonda paranın alım gücü kabaca 2 yılda yarıya iner.
Süre mi, tutar mı daha önemli?
Neredeyse her zaman süre. Bileşik büyüme üstel olduğu için son yıllarda kazanılan tutar, ilk yılların toplamını geçebilir. Grafikte "getiri" katmanı ilk yıllarda ince bir şerittir; belirli bir eşikten sonra anaparayı geçer ve toplamın çoğunu oluşturur. Pratik sonuç: erken başlamak, daha fazla yatırmaktan çoğu zaman daha etkilidir — ve ara vermek, ara verilen tutardan çok daha pahalıya mal olur.
Enflasyonu hesaba katmadan yapılan projeksiyon yanıltır
20 yıl sonraki 10 milyon ₺, bugünkü 10 milyon ₺ değildir. Enflasyon alanına beklediğin yıllık oranı girdiğinde sonuç ayrıca bugünkü alım gücüyle gösterilir. Daha sağlıklı bir yaklaşım, nominal getiri yerine doğrudan reel getiri (nominal − enflasyon) girmektir; böylece tüm projeksiyon bugünün parasıyla okunur.