Finansal özgürlük için ne kadar para gerekir?
Tek bir rakam yok — ihtiyacın gelirine değil, harcamana bağlıdır. En yaygın ölçüt %4 kuralı: portföyünden her yıl en fazla %4 çekersen paranın uzun vadede tükenmeyeceği varsayımı. Pratik karşılığı, hedef birikimin yıllık harcamanın 25 katı olmasıdır.
Hedef Birikim = Yıllık Harcama / 0,04 = Yıllık Harcama × 25
Aylık 40.000 ₺ harcama → 12 milyon ₺ • Aylık 30.000 ₺ → 9 milyon ₺
Buradaki ince nokta şu: harcamanı azaltmak hedefi iki yönden birden yakınlaştırır. Hem gereken tutar küçülür, hem de artan tasarrufla birikim hızın artar. Gelirini artırmak yalnızca ikinci etkiyi yaratır — bu yüzden tasarruf oranı, mutlak gelirden daha belirleyicidir.
%4 kuralı Türkiye için de geçerli mi?
Kural, ABD hisse–tahvil portföylerinin uzun dönemli tarihsel verisine dayanır ve görece istikrarlı bir enflasyon ortamını varsayar. Yüksek ve oynak enflasyonun olduğu bir ekonomide bu oranı olduğu gibi uygulamak iyimser kalabilir; daha temkinli bir %3–3,5 çekim oranı (yani harcamanın 28–33 katı) daha güvenli bir tampon sağlar. Hesaplayıcıda çekim oranını değiştirerek bu farkı doğrudan görebilirsin.
Nominal getiri mi, reel getiri mi girmeli?
İki tutarlı yol var, ikisini karıştırmamak koşuluyla:
- Nominal yaklaşım: beklediğin ham getiriyi gir, ama hedef tutarı da enflasyonla birlikte büyüt.
- Reel yaklaşım (önerilen): getiri alanına nominal getiri − enflasyon farkını gir; böylece tüm sonuç bugünkü paranın alım gücüyle okunur.
%25 nominal getiri beklerken enflasyonun %30 olduğu bir ortamda reel getirin negatiftir. Nominal rakamlarla yapılan projeksiyon seni hedefe yaklaştırıyor gibi görünürken, alım gücü cinsinden uzaklaşıyor olabilirsin — bu farkı görmek, aracın en önemli işlevi.
Katkı artışını boş bırakma
"Yıllık katkı artışı" alanı, aylık yatırımını her yıl belirli bir oranda büyüttüğünü varsayar. Maaşın enflasyon kadar artıyorsa ve tasarruf oranını koruyorsan, bu alan boş bırakıldığında hesap gerçekte olacağından çok daha karamsar sonuç verir. Uzun vadeli projeksiyonlarda bu tek alan, hedefe ulaşma süresini yıllarca kısaltabilir.