Mevduat faizi nasıl hesaplanır?
Vadeli mevduatta faiz, yıllık orandan gün sayısına oranlanarak basit faiz mantığıyla işler. Vade dolmadan hesabı bozarsan faizin tamamını kaybedersin — bu yüzden vade seçimi, oran kadar önemlidir.
Brüt Faiz = Anapara × Yıllık Oran × (Vade Günü / 365)
Net faiz = Brüt Faiz − Stopaj • Bazı bankalar 365 yerine 360 gün bazı kullanır
Stopaj: vitrindeki oran cebine girmez
Mevduat faiz gelirinden kaynağında stopaj kesilir; banka bunu senin adına öder, ayrıca beyan gerekmez. Oran vade uzadıkça düşer — devlet uzun vadeli tasarrufu bu şekilde teşvik eder:
| TL Vadeli Mevduat | Stopaj Oranı |
|---|---|
| 6 aya kadar (≤180 gün) | %7,5 |
| 6 ay – 1 yıl (181–365 gün) | %5 |
| 1 yıldan uzun | %2,5 |
Asıl soru: reel getiri
Nominal getiri kaç para kazandığını, reel getiri ise ne kadar zenginleştiğini gösterir. %42 faizle 92 gün bağlanan 100.000 ₺, stopaj sonrası %9,79 nominal kazandırır; aynı dönemde enflasyon %30 yıllık hızla giderse dönem enflasyonu %6,84 olur ve reel getirin yalnızca %2,77'ye iner. Faiz oranı enflasyonun altındaysa reel getiri negatiftir — parayı sayısal olarak büyütürken alım gücünü kaybediyor olursun.
Reel = (1 + Net Getiri) / (1 + Enflasyon) − 1
Kestirme çıkarma (net − enflasyon) yüksek enflasyonda yanıltıcı sonuç verir
Kısa vade mi, uzun vade mi?
İki etki ters yönde çalışır. Kısa vadede faizi daha sık anaparaya ekleyip bileşik etkiden yararlanırsın, ama stopaj oranın yüksektir. Uzun vadede stopaj düşer, buna karşılık faizler yükselirse eski orana kilitli kalırsın. Hesaplayıcıdaki "yenile" seçeneğiyle iki senaryoyu aynı varsayımlar altında karşılaştırabilirsin.